Vlakdruk

Vlakdruk is één van de meest oorspronkelijke manieren van drukken. De naam geeft aan dat er, op de beeldoverbrenger, geen (of amper een) verschil is in hoogte tussen bedrukte en niet-bedrukte delen, geïnkte en niet-geïnkte delen. Om drukwerk in deze samenstelling toch nog mogelijk te maken, maakt de vlakdruktechniek verder gebruik van het fysisch principe dat water en vet elkaar afstoten.

Hoe werkt vlakdruk?

Bij vlakdruk wordt de drukplaat eerst bevochtigd. Aangezien het te drukken beeld op deze plaat een zeer gladde oppervlakte heeft, stoot deze het water af. Het omgekeerde gebeurt met het niet te bedrukken deel, dat eerder aanvoelt als fijn schuurpapier. Vervolgens wordt de plaat geïnkt. Hierbij zal het waterachtige, niet te bedrukken deel de vettige inkt afstoten; terwijl het droge, te bedrukken deel de inkt net aantrekt.

Lithografie

Er worden twee types van vlakdruk onderscheiden: de lithografie en de offsetdruk. Het eerste principe dankt zijn naam aan de Grieken. Die is afgeleid van de woorden ‘lithos’ (steen) en ‘grafein’ (tekenen). Lithografie is dus samen te vatten als ‘steendruk’. Tegenwoordig is dit procédé uiteraard verouderd; maar het wordt wel nog gebruikt door kunstenaars met speciale doeleinden, in musea of bij gelegenheid.

Offset

In de grafische industrie wordt vlakdruk vandaag wel nog gebruikt voor het verwerken van drukwerken in (grotere) oplagen. Dat kan dan gaan over boeken, kranten, reclame, magazines, et cetera. Deze manier van drukken wordt aangeduid met de Engelse naam ‘offset’. Dat betekent zoveel als ‘transfereren’. Tijdens een offsetdruk wordt het drukbeeld dan ook meermaals getransfereerd: van de drukplaat, naar een rubberen deken, naar het drukoppervlak.

De offset techniek ontstaat aan het begin van de twintigste eeuw en groeit voort uit de lithografie. Zo patenteerde Robert Barclay in 1875 al het gebruik van blik in plaats van steen; waardoor tegelijk ook de rotatiepers kon ontstaan. Dankzij verdere ontwikkelingen in de fotografie werden niet veel later, zowat gelijktijdig in Duitsland en Amerika, de eerste offsetpersen ontwikkeld. Tot vandaag is ongeveer tweederde van alle drukwerk ter wereld offsetdruk.

Bron foto